Stal nierdzewną i kwasoodporną tniemy laserem Fiber z azotem jako gazem tnącym — krawędź jest jasna, bez tlenków i gotowa do spawania lub dalszej obróbki. Gatunek 304 mamy od ręki w grubościach 0,5–20 mm; dostępność i zakresy grubości gatunków kwasoodpornych — m.in. 316L (1.4404), 1.4571, 1.4401 i Duplex 2205 — podaje tabela materiałów. Poniżej wyjaśniamy, czym różnią się te stale, czego spodziewać się po krawędzi i jak zadbać o odporność korozyjną gotowego detalu.
Stal nierdzewna a kwasoodporna — czym się różnią
Obie należą do stali odpornych na korozję: zawierają co najmniej ok. 10,5% chromu, który tworzy na powierzchni cienką, samoodnawiającą się warstwę pasywną. Potocznie „nierdzewką” nazywa się najczęściej gatunek 1.4301 (304), a „kwasówką” — gatunki z dodatkiem molibdenu, takie jak 1.4404 (316L). Molibden wyraźnie poprawia odporność na chlorki i wiele kwasów.
| Gatunek (EN / AISI) | Skład — w uproszczeniu | Najważniejsze cechy | Typowe zastosowania |
|---|---|---|---|
| 1.4301 / 304 | ok. 18% Cr, 8% Ni | odporna na korozję atmosferyczną i w wielu środowiskach spożywczych, dobrze się gnie i spawa | obudowy, osłony, wyposażenie maszyn, elementy wnętrz |
| 1.4404 / 316L | ok. 17% Cr, 11% Ni, 2–2,5% Mo, niski węgiel | lepsza odporność na chlorki i kwasy; niski węgiel ogranicza ryzyko korozji międzykrystalicznej po spawaniu | chemia, farmacja, przemysł spożywczy, otoczenie morskie |
| 1.4571 / 316Ti | jak 316 + tytan | stabilizowana tytanem, dobrze znosi podwyższone temperatury | aparatura, elementy pracujące w cieple |
| 1.4462 / Duplex 2205 | ok. 22% Cr, 5% Ni, 3% Mo | struktura ferrytyczno-austenityczna: wysoka wytrzymałość i odporność na korozję wżerową | konstrukcje w środowiskach agresywnych, zbiorniki |
Zakresy grubości i dostępność wszystkich gatunków podaje tabela na stronie cięcia laserem.
Jak tniemy stal nierdzewną
Do stali nierdzewnej i kwasoodpornej używamy azotu pod wysokim ciśnieniem. Gaz obojętny wydmuchuje stopiony metal, nie dopuszczając do utleniania, więc krawędź jest jasna, a strefa wpływu ciepła wąska. Żółte lub niebieskie przebarwienia na krawędzi to sygnał, że do szczeliny dostał się tlen — przy prawidłowym procesie nie powinny się pojawiać. Na grubszych blachach na powierzchni cięcia widać prążki, a na dolnej krawędzi może zostać niewielki zadzior, który usuwamy, jeśli detal tego wymaga.
Odporność korozyjna gotowego detalu
Po cięciu azotem krawędź nie ma warstwy tlenków, więc w typowych zastosowaniach nie wymaga trawienia. Odporność korozyjną stali nierdzewnej najczęściej obniżają inne czynniki:
- Przebarwienia po spawaniu — pod tęczowym nalotem zostaje warstwa zubożona w chrom, od której często zaczynają się rdzawe wykwity. Lekki nalot usuwa trawienie lub elektropolerowanie, które jednocześnie pasywuje powierzchnię.
- Zanieczyszczenie stalą czarną — opiłki i pył z narzędzi używanych wcześniej do zwykłej stali wbijają się w powierzchnię i rdzewieją. Do nierdzewki stosuje się osobne szczotki, tarcze i uchwyty.
- Chropowata powierzchnia — w rysach łatwiej zatrzymują się zanieczyszczenia; gładsza powierzchnia po szlifowaniu i polerowaniu lub elektropolerowaniu jest łatwiejsza do utrzymania w czystości.
- Niewłaściwy gatunek — w kontakcie z chlorkami (sól, środki myjące, woda morska) 304 może nie wystarczyć; wtedy wybiera się 316L lub Duplex.
Wskazówki projektowe
- Wykończenie arkusza — zaznacz w zapytaniu, czy potrzebujesz konkretnego wykończenia (np. 2B, szlifowane) i która strona jest widoczna.
- Gięcie — stal nierdzewna sprężynuje mocniej niż stal czarna, a przy gięciu potrzebuje większej siły; uwzględnij to przy tolerancjach kątów. Szczegóły w artykule o gięciu blach.
- Otwory — nie mniejsze niż grubość blachy; przy grubej nierdzewce otwory precyzyjne lepiej wykonać obróbką mechaniczną.
- Znakowanie — oznaczenia na nierdzewce planuj na końcu procesu; o trwałości znakowania laserowego piszemy w artykule o faktach i mitach grawerowania.
Najczęstsze pytania
Do jakiej grubości tniecie stal nierdzewną?
Gatunek 304 tniemy w zakresie 0,5–20 mm. Dla gatunków na zamówienie zakresy są mniejsze — np. 1.4571 do 15 mm, a 1.4401 i Duplex 2205 do 12 mm. Zakres i dostępność 316L (1.4404) podaje tabela materiałów.
Który gatunek wybrać do przemysłu spożywczego?
Gatunek 304 jest powszechnie stosowany w przemyśle spożywczym; przy kontakcie z solanką, chlorkami lub kwaśnymi produktami lepszy jest 316L. O doborze gatunku do konkretnego urządzenia decyduje jego projektant — chętnie podpowiemy, jakie gatunki są dostępne.
Czy wykonacie cały detal — od cięcia po wykończenie?
Tak. W jednym zleceniu tniemy, gniemy, frezujemy, szlifujemy, polerujemy i elektropolerujemy detale ze stali nierdzewnej, a wymiary sprawdzamy na maszynie pomiarowej lub skanerem 3D.