Stal węglowa — w warsztacie nazywana stalą czarną lub konstrukcyjną — to najczęściej cięty i gięty materiał. Najpopularniejsze gatunki to S235 i S355: oba dobrze się tną, gną i spawają, a różnią się przede wszystkim wytrzymałością. W ADJATECH mamy je od ręki w grubościach 0,5–25 mm i tniemy laserem Fiber — tlenem, gdy liczy się wydajność, albo azotem, gdy krawędź ma być wolna od tlenków. Poniżej wyjaśniamy oznaczenia, różnice między gatunkami i to, o czym pamiętać przy cięciu, gięciu i zabezpieczaniu stali węglowej.
Co oznacza symbol S235JR czy S355J2
Stale konstrukcyjne niestopowe opisuje norma PN-EN 10025-2. Oznaczenie składa się z kilku części:
- S — stal konstrukcyjna.
- 235, 355 — minimalna granica plastyczności w MPa (dla grubości do 16 mm).
- JR, J0, J2 — udarność: wymagana praca łamania 27 J w temperaturze odpowiednio +20 °C, 0 °C i −20 °C. Im „niższa” temperatura badania, tym lepiej stal znosi obciążenia dynamiczne w chłodzie.
S235 czy S355 — porównanie
| Cecha | S235 | S355 |
|---|---|---|
| Minimalna granica plastyczności (do 16 mm) | 235 MPa | 355 MPa |
| Wytrzymałość na rozciąganie (3–100 mm) | 360–510 MPa | 470–630 MPa |
| Spawalność | bardzo dobra | dobra; grube elementy mogą wymagać podgrzewania |
| Gięcie | łatwe, mniejsze promienie | większa siła i promienie, mocniejsze sprężynowanie |
| Typowe zastosowania | wsporniki, osłony, ramy, elementy mniej obciążone | konstrukcje nośne, elementy maszyn, części, w których liczy się masa |
Przy tej samej nośności detal z S355 może być cieńszy niż z S235 — co obniża masę i często także koszt cięcia. Jeśli projekt nie wymaga wyższej wytrzymałości, S235 będzie łatwiejszy w obróbce.
Cięcie stali węglowej laserem: tlen czy azot
Stal czarną tnie się laserem przede wszystkim z tlenem. Tlen reaguje z rozgrzanym metalem i wspomaga proces, dzięki czemu grube blachy tnie się sprawnie. Na krawędzi zostaje jednak cienka warstwa tlenków — nie przeszkadza przy spawaniu konstrukcji, ale może osłabiać przyczepność farby proszkowej. Gdy detal będzie malowany albo krawędź ma być jasna, cienkie i średnie blachy tnie się azotem. Napisz w zapytaniu, co stanie się z detalem po cięciu — dobierzemy gaz.
Stan powierzchni blachy ma znaczenie
Blachy walcowane na gorąco są pokryte zgorzeliną, a długo składowane — rdzą. Zgorzelina, rdza, farba czy olej pogarszają stabilność cięcia i jakość krawędzi. Blacha czysta lub trawiona tnie się równiej, dlatego przy materiale powierzonym zawsze sprawdzamy jego stan przed startem produkcji.
Gatunki specjalne na zamówienie
Poza S235 i S355 tniemy na zamówienie m.in.:
- Hardox 400 i 450 (2–20 mm) — stal trudnościeralna na lemiesze, łyżki, wykładziny i części narażone na ścieranie. Wąska strefa wpływu ciepła lasera ogranicza miejscowy spadek twardości przy krawędzi.
- Stal ocynkowana Z275 — przy cięciu cynk odparowuje w pobliżu krawędzi, więc sama krawędź traci ochronę cynkową; przy elementach zewnętrznych warto ją zabezpieczyć.
- Stal sprężynowa C75S, stal narzędziowa 1.2379 (wysokostopowa, nie węglowa) i borowa 22MnB5 — do sprężyn, płaskich narzędzi i części poddawanych hartowaniu.
Zakresy grubości dla tych gatunków podaje tabela materiałów na stronie cięcia laserem.
Ochrona przed korozją
Stal węglowa bez zabezpieczenia rdzewieje, dlatego gotowe detale najczęściej się maluje lub pokrywa powłoką. Najpopularniejsze jest malowanie proszkowe — o doborze zabezpieczenia do warunków pracy piszemy w artykule o powłokach antykorozyjnych. Przed malowaniem krawędź po cięciu tlenem warto oczyścić z tlenków albo od razu ciąć azotem.
Najczęstsze pytania
Który gatunek wybrać, jeśli nie mam wymagań z obliczeń?
Dla osłon, wsporników i elementów mało obciążonych zwykle wystarczy S235. Gdy liczy się nośność przy możliwie małej masie, lepszy będzie S355 — o wyborze powinien jednak zdecydować konstruktor.
Czy możecie dostarczyć atest materiałowy?
Zapytaj o to przy wycenie — wymagania dotyczące dokumentów materiałowych najlepiej określić, zanim zamówimy blachę.
Czy stal węglową można od razu po cięciu giąć i spawać?
Tak. Krawędź po laserze nadaje się do gięcia i spawania bez dodatkowej obróbki. Zasady projektowania detali giętych opisujemy w artykule o gięciu blach.